مطالب مرتبط با کلید واژه

سیدضیاءالدین طباطبایی


سیدضیاء قوی‌القلم بود و آهنین فکر/ بخش‌هایی از خاطرات منتشرنشده باقر کاظمی درباره کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹

سیدضیاء قوی‌القلم بود و آهنین فکر/ بخش‌هایی از خاطرات منتشرنشده باقر کاظمی درباره کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹

قوام‌السلطنه از محبس به مسند صدرات منتقل، تمام محبوسین را شاه احضار و اظهار لطف کرده، آزاد ساخت...راجع به آتیه من کاملا مایوسم، زیرا که اگر به جای او (سیدضیاء) جوانی مشهور‌تر، باهوش‌تر، وطن پرست‌تر انتخاب و عملیات او را تعقیب می‌کرد، جای امیدواری بود؛ یا لااقل شخص بی‌طرفی روی کار می‌آمد و کارهای خوب آقا سیدضیاءالدین را تعقیب و کارهای بد او را رد می‌کرد، باز درجه یاس این قدر نبود...همان شب اول و روزهای اول کودتا خیلی کار‌ها می‌بایست کرده باشد و هم خود و هم مملکت را راحت کند.

ادامه مطلب
منصوره اتحادیه در گفت‌و‌گو با تاریخ ایرانی: هنوز سید ضیاء را نمی‌‎شناسیم

منصوره اتحادیه در گفت‌و‌گو با تاریخ ایرانی: هنوز سید ضیاء را نمی‌‎شناسیم

کودتای سوم اسفند نه در انگلیس که در همین تهران طرح‌ریزی شده، این را می‌‏توان از اسناد به دست آمده از زندگی آیرونساید به چشم دید...خوی انگلیسی سیدضیاء نمی‌‎تواند مانع از آن شود که او را ناسیونالیست بخوانیم...عنوان کودتای سیاه را رجالی چون نصرت‌الدوله که به زندان رفته بودند، ایجاد کردند و البته هیچ تحقیق تاریخی برای رد یا اثبات سیاه بودن این کودتا و شرایط تاریخی آن دوران انجام نشده است...سیدضیاء کسی را اعدام نکرد و رفتاری که اغلب حکومت‌ها و افراد در دوران کودتا انجام می‌‏دهند، از او سر نزد.

ادامه مطلب
قدرت امپراتوری و دیکتاتوری؛ بریتانیا و خیزش رضاخان/ مقاله‌ای از مایکل زیرینسکی، استاد تاریخ دانشگاه بویس

قدرت امپراتوری و دیکتاتوری؛ بریتانیا و خیزش رضاخان/ مقاله‌ای از مایکل زیرینسکی، استاد تاریخ دانشگاه بویس

گزارش‌های اولیه نورمن، وزیر مختار بریتانیا در ایران نشان می‌دهد رضاخان که تنها یکی از سه رهبر ارتش بود، به نفع سیدضیاء عمل می‌کرد و هیچ‌گونه جاه‌طلبی سیاسی‌ای نداشت. اما چندی بعد، رضاخان مدعی شد که در تمام مدت در رأس فرماندهی بوده است، ولی این ادعا با مدارک موجود آن دوره مطابقت ندارد...منفعتی که این کودتا برای بریتانیا داشت شهرت دست داشتن در پشت صحنه این کودتا بود و برای ملّی‌گرایان پیمان‌شکن انگلیس نیز این مساله ثابت شده بود. بیشترین بهره کودتا نصیب رضاخان شد و او در مرکز توجه ملّی قرار گرفت.

ادامه مطلب
یان ریشار در گفت‌وگو با تاریخ ایرانی: عقده اجتماعی عامل رفتار ضداشرافی سیدضیاء بود

یان ریشار در گفت‌وگو با تاریخ ایرانی: عقده اجتماعی عامل رفتار ضداشرافی سیدضیاء بود

اگر سیدضیاء «انقلابی» توصیف می‌شود به معنی این است که از وضع موجود سلطنت قاجاریه ناراضی بود و در جهت اصلاحات اجتماعی و اقتصادی و سیاسی کوشا بود، نه در راه انقلاب کمونیستی و کارگری...سیدضیاء با فرانسه از در دوستی و همکاری درآمد و در روزهای اول وانمود می‌کرد که هر تصمیم سیاسی یا انتصاب وزیر را با مشاورت سفارت فرانسه انجام خواهد داد اما رفته‌رفته فرانسویان فهمیدند که انگلیس در این قضیه دخالت داشت...سیدضیاء طرفدار حمایت انگلیس بود تا اقتدار دولت را احیا سازد و سپس به اهداف ملی و استقلال برسد.

ادامه مطلب
ریشه‌های سیاسی - روشنفکری کودتای سوم اسفند در گفت‌وگو با علی انصاری: جمهوری‌خواهی بر دموکراسی ارجح بود

ریشه‌های سیاسی - روشنفکری کودتای سوم اسفند در گفت‌وگو با علی انصاری: جمهوری‌خواهی بر دموکراسی ارجح بود

مشروطه‌خواهان جمهوری‌خواه بودند نه دموکراتیک...روشنفکران استدلال می‌کردند که ایران نیازمند حکومت قدرتمندی همچون مدل پطر کبیر است... قادر نیستم بفهمم چطور بریتانیا، آن هم تحت فرماندهی لرد کرزن، از کسی حمایت به عمل آورده که چنین موافقت صریحی با بلشویک‌ها کرده است. باورکردنی نیست. البته ممکن است عدم حمایت انگلستان یکی از دلایلی باشد که چرا نخست‌وزیری سیدضیاء چندان به درازا نکشید...با فروپاشی قریب‌الوقوع دولت مرکزی بسیاری قانع شده بودند که تلاش‌های بیشتری برای ساخت یک دولت قدرتمند به کار گرفته شود.

ادامه مطلب
سیدضیاء، عامل سرکوب روشنفکری اصیل و ملی ایران

سیدضیاء، عامل سرکوب روشنفکری اصیل و ملی ایران

سیدضیاء با شعار عدالت بیانیه صادر می‌‏کرد و به دلیل ناتوانی‏‌های مدیریتی و سیاسی که داشت و نیز تضاد سیاستمداران انگلیسی در مورد ادامه کار او، سرانجام شکست خورد و پس از چند «دگرگونی» کوتاه مدت سرانجام نظام دیکتاتوری و استبداد بر جامعه تسلط پیدا کرد...به قول مرحوم مصدق «به اتکای قوای خارجی قیام کردن و به روی هموطنان تیغ کشیدن و آنان را توهین کردن و حبس نمودن کار وطن‌پرستان و آزاد مردان نیست.»... سیدضیاء را نمی‌توان در زمره روشنفکران ایرانی اعم از جناح اصیل یا انحرافی قرار داد.

ادامه مطلب
پاسخ‌های مازیار بهروز به پرسش‌های تاریخ ایرانی: سیدضیاءالدین طباطبایی فرصت‌طلب بود

پاسخ‌های مازیار بهروز به پرسش‌های تاریخ ایرانی: سیدضیاءالدین طباطبایی فرصت‌طلب بود

روی کار آمدن سیدضیاءالدین طباطبایی را نمی‌توان به چرخشی از سوی یک دیدگاه خاص در انقلاب مشروطیت به سوی دیدگاه خاص دیگری دانست و شخصیت و مرام سیاسی وی را نیز در وهله اول باید در پرتوی مسایلی دید که بیشتر ربط به فرصت‌طلبی سیاسی او و نیز حمایت ارتش بریتانیا از او دارد...نباید اعتبار و مقام سیدضیاء را بیش از آنچه وی بود جلوه داد. سیدضیاء یکی از تحصیلکردگان آن دوران بود که نه واقعا دارای آرمان‌های نظری بود، نه خود را معتقد به اصول خاصی می‌دانست.

ادامه مطلب
کابینه‌ای که سیاه بود و مستعجل/ داستان کودتایی که برای سیدضیاءالدین طباطبایی بد فرجام بود

کابینه‌ای که سیاه بود و مستعجل/ داستان کودتایی که برای سیدضیاءالدین طباطبایی بد فرجام بود

بنا بر نوشته عبدالله مستوفی «عده محبوسین حکومت نود روزه سیدضیاءالدین بین چهارصد، پانصد نفر گفته شدند. درباره اکثر آن‌ها یک جهت جامعه رعایت شده و آن سابقه پانزده ساله آن‌ها در مشروطیت است...تجربه همین دو-سه ماه ثابت کرد که روزنامه‌نگاران لامحاله در این کشور سیاستمداری نمی‌توانند بکنند. می‌گویند کرم درخت از خودش است و اگر این عامل قلمی کودتا توانسته بود با عامل نظامی کنار بیاید شاید می‌توانست بیشتر از این رییس‌الوزرای کشور باشد...بیانیه سیدضیاء با استقبال برخی از روشنفکران مواجه شد.

ادامه مطلب
گفت‌وگوی تاریخ ایرانی با محمدعلی اکبری: انگلیس طراح کودتای سوم اسفند نبود

گفت‌وگوی تاریخ ایرانی با محمدعلی اکبری: انگلیس طراح کودتای سوم اسفند نبود

ایده کودتای سوم اسفند در شرایط حاکم شدن بن‌بست سیاسی در ایران شکل گرفت...به روایت ملک‌الشعرای بهار حتی مرحوم مدرس نیز در فکر انجام کودتا بود...کودتای سوم اسفند پدیده طراحی شده توسط دستگاه دیپلماسی و نظامی انگلستان در ایران نبوده است...مطابق اسناد تاریخی اگر قرار بود وزارت خارجه انگلستان به انجام کودتا در ایران فکر کند، قطعا کاندیدای آن‌ها نصرت‌الدوله بود و نه فردی همچون سیدضیاءالدین طباطبایی...وزارت خارجه انگلیس در جریان اقدامات نیروهای سفارت خود در ایران در جریان کودتا نبود.

ادامه مطلب