پرونده

انقلاب کاست/ وقتی رخدادها از همه چیز سبقت می‌گیرند

انقلاب کاست/ وقتی رخدادها از همه چیز سبقت می‌گیرند

روح‌الله خمینی رهبر یک «انقلاب از طریق نوار کاست» خوانده می‌شد، نوارهایی که او به واسطه‌شان خطابه‌های گزنده‌ و آتشینش را علیه شاه در سرتاسر کشور منتشر می‌کرد؛ این انتشار کار مساجد و اماکن مذهبی بود. اصلی‌ترین دعوت او به برقراری حکومتی در ایران بود بر پایهٔ ایدئولوژی اسلامی و با هدف اثرگذاری بر خارج از مرزهای ایران ــ به خصوص اثرگذاری بر امریکایی‌ها و دقیقاً هم به همین هدفش رسید...بلندپایگان ارتش میلی به حمله به جمعیت غیرنظامیان نداشتند و خیلی زود هم سررشتهٔ اتفاقات از دستشان در رفت.

ادامه مطلب
انقلابی که همه را شگفت‌زده کرد/ بازگشت حیات به تهران خسته از ستیز

انقلابی که همه را شگفت‌زده کرد/ بازگشت حیات به تهران خسته از ستیز

تا روز دوشنبه که ماشین ترور ساواک بالاخره از کار افتاد، هنوز انقلاب نمی‌توانست اعلام پیروزی و موفقیت کند...در زندان اوین در شمال تهران، که محل نگهداری زندانیان سیاسی بود، شبه نظامیان مردمی پیروزمندانه سلول به سلول دویدند و زندانیان را آزاد کردند...سرعت نفس‌گیر انقلاب حتی نخست‌وزیر را هم شگفت‌زده کرده است. فهرست اعضای کابینه هنوز مشخص نیست ــ شرح سیاست‌ها که پیشکش...در بلند مدت یکی از مسائل مهم و بحرانی، به محاکمه کشاندن وزرای پیشینی است که اکنون متهم به فساد و دزدی‌اند.

ادامه مطلب
پاسخ رزماری هالیس به پرسش‌های تاریخ ایرانی: آمریکا از ناکامی در پیش‌بینی انقلاب ایران رنج می‌برد

پاسخ رزماری هالیس به پرسش‌های تاریخ ایرانی: آمریکا از ناکامی در پیش‌بینی انقلاب ایران رنج می‌برد

ثروت نفت که به طور معمول مستقیما به سمت دولت جاری می‌شد، شاه را قادر می‌کرد تا از تکیه بر پرداخت‌کنندگان عادی مالیات که بودجه دولت را تامین می‌کنند اجتناب ورزد...آمریکایی‌ها می‌پنداشتند کل دنیا در مسیری بود که از سیاست‌های سنتی و روابط اجتماعی- اقتصادی گرفته تا آنچه آن‌ها مدرنیته می‌خواندند، از دور رهبری می‌شود، به عنوان مثال به سوی دموکراسی سکولار همچون ایالات متحده هدایت می‌شود. در آن زمان در آمریکا تقریبا باورنکردنی بود که مردم قادر باشند انقلابی را به نام مذهب سنتی اداره کنند.

ادامه مطلب
گفت‌وگوی تاریخ ایرانی با پروفسور سولیوان، استاد دانشگاه جرج تاون: اکثر آمریکایی‌ها از انقلاب ایران بی‌اطلاع بودند

گفت‌وگوی تاریخ ایرانی با پروفسور سولیوان، استاد دانشگاه جرج تاون: اکثر آمریکایی‌ها از انقلاب ایران بی‌اطلاع بودند

بیشتر آمریکایی‌ها در زمان انقلاب ایران درگیر توافقنامه صلح کمپ دیوید، برقراری رابطه دیپلماتیک کامل با چین، تحویل دادن کانال پاناما و قتل‌های فرقه‌ای جونز تاون بودند...وقتی انقلاب رخ داد مانند یک شوک بود حتی برای بانکداران و آن‌هایی که مرتبا با ایران درگیر بودند...نامه پرزیدنت کار‌تر به شاه برای تن دادن به آزادی‌های بیشتر و خشونت کمتر با فشار‌ها از سوی برخی گروه‌ها در ایالات متحده در ارتباط بود...محرک‌های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و دیگر محرک‌های بهار عربی شبیه انقلاب ایران است.

ادامه مطلب
نقش منازعات طبقاتی در وقوع انقلاب اسلامی/ انقلاب متقابل ایران سرمایه‌داری و سنت‌گرا- ساتیا جی. گابریل

نقش منازعات طبقاتی در وقوع انقلاب اسلامی/ انقلاب متقابل ایران سرمایه‌داری و سنت‌گرا- ساتیا جی. گابریل

بررسی‌ها دربارۀ انقلاب ۱۹۷۹، در شناخت دو عامل چندان موافق نبوده‌اند: ۱) نقش کشمکش‌های خونین در درون رده‌های مختلف سرمایه‌داری خصوصی و ۲) اهمیت تولیدکنندگان سنتی و بی‌واسطه (یا خویش‌فرما) و نهادهای متحد با آن‌ها در سرنگونی سلطنت...تلاش‌های حکومت برای ایجاد «سرمایه‌داری الیگارشی» موجب ایجاد برخی بحران‌های اجتماعی شد...بازاری‌ها تنها در کلام در زمرۀ طرفداران حکومت بودند، ولی سربازان و پیاده نظام نهادهای انقلابی را که در جریان انقلاب ۱۹۷۹ کارساز و موثر عمل کردند، تامین مالی می‌کردند.

ادامه مطلب
رویای بی‌پایان شاه/ تحلیل شخصیت محمدرضا پهلوی از کودکی تا سقوط

رویای بی‌پایان شاه/ تحلیل شخصیت محمدرضا پهلوی از کودکی تا سقوط

زندگی محمدرضا از زمان تاجگذاری پدرش که نام خانوادگی پهلوی را برای خود برگزید، به رویایی بی‌پایان بدل شد... شاه ساعت‌ها در دفتر کارش می‌نشست و کسی را به حضور نمی‌پذیرفت و دربارۀ آینده رویا‌پردازی می‌کرد و از این عزلت‌گزینی‌ها، برنامه‌های جدید و عجیب و اسراف‌کاری‌‌هایی بیرون می‌آمد که کسی شهامت به پرسش کشیدن‌شان را نداشت...شاه که در رویای شکوه و عظمت غوطه‌ور بود نتوانست مفهوم رو به رشد حقوق بشر و نقش و نفوذ در حال افزایش نهادهای غیرحکومتی مثل سازمان عفو بین‌الملل را درک کند.

ادامه مطلب
انقلاب ایمان در ایران/ سال پایانی رژیم شاهنشاهی چگونه گذشت؟

انقلاب ایمان در ایران/ سال پایانی رژیم شاهنشاهی چگونه گذشت؟

به نظر می‌رسید شاه نمی‌دانست چگونه باید عکس‌العمل نشان دهد. از طرفی به نیروهای نظامی دستور می‌داد که با خشونت تمام از گسترش این اعتراضات جلوگیری کنند و از سوی دیگر دستور داد کازینو‌ها را که نماد فرهنگ غربی بودند، تعطیل کنند...در شهری چون پاریس، آیت‌الله خمینی بسیار راحت‌تر می‌توانست با استفاده از وسایل ارتباط جمعی با دنیا ارتباط برقرار کند...بازرگان تمامی خصلت‌هایی را که ایرانیان در یک رئیس دولت جست‌و‌جو می‌کردند، دارا بود. او در غرب تحصیلکرده بود اما باورهای عمیق مذهبی داشت.

ادامه مطلب
ادوارد سعید و تفسیرهای غلط از اسلام و انقلاب ایران/ چرا آمریکایی‌ها درباره انقلاب اسلامی دچار جهل عمدی شدند؟

ادوارد سعید و تفسیرهای غلط از اسلام و انقلاب ایران/ چرا آمریکایی‌ها درباره انقلاب اسلامی دچار جهل عمدی شدند؟

ادوارد سعید نوشت امام خمینی هرگز در جبهه چپ آمریکایی قرار نمی‌گیرد و مخالفت و مبارزهٔ او با امپریالیسم آمریکایی آن چیزی نیست که آرمان‌گرا‌ها انتظارش را دارند...سعید تاکید می‌کند که غرب‌ستیزی و رویکرد مردم ایران نسبت به غرب وظیفهٔ دینی آن‌ها نیست بلکه رویکرد غرب نسبت به جهان سوم و خاورمیانه است که سبب می‌شود این غرب‌ستیزی به وجود بیاید...روزنامهٔ «واشنگتن پست» بعد از سخنرانی‌‌های آیت‌الله خمینی دربارهٔ ولایت فقیه نسبت به این پدیدهٔ نا‌آشنا واکنش نشان داد و نوشت این سیاسی‌ترین قرائت از اسلام است.

ادامه مطلب
آغاز عصر خمینی در ایران/ هواپیمایی که فرود آمد و انقلابی که اوج گرفت

آغاز عصر خمینی در ایران/ هواپیمایی که فرود آمد و انقلابی که اوج گرفت

داریوش شایگان، یک فیلسوف اسلامی شناخته ‌شده در تهران، به خبرنگار تایم گفت: «آیت‌الله خمینی یک گاندی اسلامی است. این محور جنبش ماست و بزرگترین دستاورد او سرنگونی رژیم شمرده می‌شود. من منتظر معجزهٔ دیگری هستم»...کاست بیست دقیقه‌ای که بین مردم به «عرعرهای شاه» مشهور شده است، در سراسر ایران دست به دست می‌گشت و به نگرانی‌ها از بازگشت شاه دامن می‌زد...بسیار محتمل است که مشاوران آیت‌الله خمینی در پاریس جای خود را به کسانی بدهند که حامی او در تهران بوده‌اند...تایید علنی بختیار اشتباه جدی آمریکا بود.

ادامه مطلب
نقش شبکه‌های مردمی در پیروزی انقلاب/ سربازان خمینی؛ از حجره‌های حوزه تا غرفه‌های بازار- ونسا مارتین

نقش شبکه‌های مردمی در پیروزی انقلاب/ سربازان خمینی؛ از حجره‌های حوزه تا غرفه‌های بازار- ونسا مارتین

کاسبان و بازرگانان، کانون‌های آموزشی و رفاه اجتماعی و بازار سه شبکه‌ مردمی حامی انقلاب بودند... نهضت تا مدت‌ها گروهی بود متشکل از کانون‌های پراکنده‌ای که ارتباطات خاصی با آیت‌الله خمینی داشتند، اما اواخر دههٔ هفتاد به واسطهٔ سازماندهی نیروهایی در سرتاسر کشور که تعدادشان تا سال ۱۹۷۸ به حدود سی هزار نفر از علما و طلاب در مساجد و دانشگاه‌ها رسید، ارتباطاتشان را با استان‌ها گسترش دادند...آیت‌الله خمینی علناً مبارزۀ مسلحانه را محکوم نکرد، با این‌ حال نهضت پای خودش را از مبارزۀ مسلحانه کنار کشید.

ادامه مطلب