۱ مهر ۱۳۵۹ | جنگنده‌های ایرانی پایگاه‌های نظامی عراق را بمباران کردند

تاریخ برگزاری : ۰۱ مهر ۱۳۹۸ روزشمار وقایع و رویدادها

تاریخ ایرانی: در روز ۱ مهر ۱۳۵۹ به دنبال تجاوز ارتش عراق به فرماندهی صدام حسین به مرزهای غربی ایران، نیروی هوایی ارتش ایران در عملیاتی بزرگ ۱۵ پایگاه نظامی رژیم بعث را منهدم کرد.

 

ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران در اطلاعیه شماره ۲۶ خود اعلام کرد که خلبانان شجاع نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران موفق شدند هدف‌های پیش‌بینی شده‌ای را در قلب خاک عراق در هم بکوبند.

 

در این اطلاعیه آمده بود: «خلبانان فداکار و شجاع و با ایمان ارتش جمهوری اسلامی ایران در ساعت ۵ بامداد امروز یکم مهرماه ۱۳۵۹ هدف‌های نظامی خود را در قلب کشور عراق دلیرانه درهم کوبیدند و خسارات جبران‌ناپذیری به دشمن کافر وارد آوردند. کلیه هواپیما‌ها پس از انجام این ماموریت موفقیت‌آمیز به سلامت به پایگاه‌های خود مراجعت نمودند. لشکر ۹۲ زرهی اهواز با شجاعت هرچه تمام‌تر موضع دشمن را در اطراف شلمچه - خرمشهر در هم کوبیدند. هم اکنون خبر رسیده که نیروهای عراقی در اطراف پاسگاه‌های مزبور در حال فرار هستند و نیروهای ارتش جمهوری اسلامی در تعقیب آن‌ها می‌باشند. ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران این عمل شجاعانه خلبانان نیروی هوایی و پرسنل رزمنده و مسلمان لشکر ۹۲ زرهی اهواز و ژاندارمری سپاه پاسداران و سایر نیروهای مسلح منطقه را تبریک می‌گوید.»

 

 

نماینده امام در ارتش: این عملیات شبیه معجزه بود

 

همان روز حجت‌الاسلام سید علی خامنه‌ای، نماینده امام در ارتش جمهوری اسلامی ایران و عضو شورای عالی دفاع در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی، ضمن آخرین گزارشی که از عملیات نظامی در بامداد آن روز به نمایندگان مجلس داد اعلام کرد که سه فروند میگ عراقی سرنگون شده است. وی گفت: «در ساعت شش صبح چند میگ عراقی به ناوهای ایران در نزدیکی خارک حمله کردند و ظاهراً می‌خواستند «خارک» را هدف قرار دهند، ولی بر اثر پدافند هوایی نیروهای جمهوری اسلامی یک فروند سرنگون و بقیه نیز گریختند. فروند دوم در ساعت هفت صبح سرنگون شد. به این ترتیب چند فروند میگ عراقی به پایگاه دزفول و شهر اهواز و فرودگاه آن و پایگاه همدان حمله کردند که خساراتی نیز به بار آوردند که قابل توجه نبوده است و بر اثر پدافند هوایی نیروهای جمهوری اسلامی یک فروند سرنگون شده و بقیه گریختند. فروند سوم نیز در ساعت هفت صبح سرنگون شد. این فروند به فرودگاه سنندج حمله کرده بود که بر اثر سرنگون شدن، خلبان آن دستگیر می‌شود و در ساعتی که ما این خبر را دریافت داشتیم اطلاع دادند که خلبان هواپیمای سرنگون شده مشغول صرف صبحانه است.»

 

حجت‌الاسلام خامنه‌ای افزود: «نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران از صبح امروز در حدود ۱۵ مرکز مهم نظامی در عراق را هدف قرار داد و آن‌ها را درهم کوبیده است که یکی از این مراکز جنوب بغداد و مرکز دیگر شهر موصل است.

 

تعداد هواپیماهایی که از ارتش جمهوری اسلامی ایران پرواز کرده‌اند، صد و چهل فروند است. هواپیما‌ها تقریباً همگی به سلامت بازگشته‌اند و از چند فروند اطلاعی در دست نبود. و به گفته صاحبنظران این چیزی شبیه معجزه است. یعنی از ۱۴۰ فروند هواپیمایی که پرواز می‌کنند ده درصد احتمال بازنگشتن آن‌ها کاملاً منطقی است، در حالی که تا آنجا که من اطلاع دارم فقط از دو فروند خبری نبود و بقیه به پایگاه دزفول بازگشتند ولی چون این پایگاه کوبیده شده بود نتوانستند در آنجا بنشینند و به جاهای دیگر رفته و نشسته‌اند. حملات زمینی هم در مرزهای خوزستان از شلمچه به طرف شمال از دیشب ادامه داشت و عراقی‌ها شلمچه و بعضی از پاسگاه‌ها را کوبیدند و مقداری نیز پیشروی کردند ولی صبح امروز نیروهای خودی آن‌ها را به عقب راندند، و شلمچه را باز پس گرفتند و در حدود ساعت هشت به ما خبر دادند که نیروهای عراقی به شدت در حال عقب‌نشینی و گریختن بودند و به نیروهای خودی دستور داده شد که آن‌ها را تعقیب کنند و خسارات وارده به عراقی‌ها ظاهراً زیاد بوده است.»

 

حجت‌الاسلام خامنه‌ای سپس گفت: «درگیری‌هایی در پاسگاه‌های «باباهادی» و «برادر عزیز» در حدود ایلام وجود دارد و شش میگ نیز صالح‌آباد را کوبیده‌اند، لکن خساراتی وارد نشده است. البته بمب‌هایشان منفجر شده ولی زاغه مهمات مطلقاً آسیب ندیده است. وضع شهر ایلام آرام است.»

 

او افزود: «از ساعت یک بعدازظهر دیروز که حملات هوایی عراق شروع شد تا ساعت دوازده و یک بعد از نیمه‌شب تعداد میگ‌های سرنگون شده ده فروند بوده است و در این مدت یک فروند فانتوم ما آسیب دیده و بازنگشت که آن هم بر اثر برخورد و تصادف بود، به واسطه آتش توپخانه عراق، و بقیه هواپیماهای ما نیز پس از کوبیدن مواضع نظامی عراقی به سلامت به ایران بازگشتند.»

 

حجت‌الاسلام خامنه‌ای گفت: «به طور کلی و در حال حاضر از لحاظ زمین وضع در مرز خوب و از لحاظ هوایی وضع عالی است و برتری نیروهای جمهوری اسلامی بر مهاجمین عراقی کاملاً بارز و ظاهر است.» وی در مورد وضع نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی گفت: «همان طور که دیشب در پیام آقای رییس‌جمهور نیز شنیدید چهار فروند قایق موشک‌انداز مهم و با ارزش عراقی غرق شده‌اند. این‌ها ناوچه‌هایی است که حدود ۴۵ سرنشین دارد و در آن واحد می‌تواند چهار هدف را نشانه بگیرد، تاسف برادران ما دیشب در مرکز فرماندهی از این بود که چرا این ابزار و وسایلی که باید در جنگ با اسرائیل به کار برده شود اینجا می‌آید و چرا ثروت‌های انباشته ملت عراق به وسیله حکام خائن عراق این چنین به هدر می‌رود. برای من بسیار جالب بود که این سخنان و این روحیه را در مرکز فرماندهی در ستاد مشترک، از زبان برادران و فرماندهان می‌شنیدم، واقعاً چرا باید این وسایل جنگی قیمتی که با پول ملت عراق خریداری شده است و بایستی در جنگ با اسراییل به کار رود صدام خائن آن را در جنگ با جمهوری اسلامی و با قرآن به کار انداخته است.»

 

 

رییس‌جمهوری: نیروی هوایی عراق کارآیی خود را از دست داد

 

در ساعت ۳/۵ بعدازظهر روز اول مهر ۱۳۵۹ در محل ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، ابوالحسن بنی‌صدر، رییس‌جمهوری در یک مصاحبه مطبوعاتی با خبرنگاران داخلی و خارجی شرکت کرد تا درباره حمله عراق سخن بگوید.

 

او با بیان اینکه «دولت عراق سرانجام طرحی را که به گمان دشمنان انقلاب ما، اجرایش با سقوط نظام جمهوری اسلامی مصادف می‌شود شروع کرد و از دیروز ابعاد تازه‌ای به این تجاوز بخشیده است»، گفت: «هواپیماهای عراق دیروز به فرودگاه‌ها و پایگاه‌های هوایی ما حمله کردند و امروز نیز به این حمله ادامه دادند، حملات زمینی نیروی عراق از دیروز شدت گرفته و امروز در نقاط تازه‌ای به حمله پرداخته است. از نظر نظامی البته چیزی عاید عراق تا این لحظه نشده و بسیاری چیز‌ها از دست داده است و از جمله نیروی هوایی عراق کارآیی نظامی خود را به طور قطع از دست داده و اگر دولت‌های وابسته به ابرقدرت‌ها کمک نرسانند به تنهایی قادر نخواهد شد به جنگ تجاوزکارانه ادامه بدهد.»

 

رییس‌جمهوری خطاب به خبرنگاران خارجی گفت: «من امیدوارم شما افکار عمومی ملت‌های خودتان را از وضعی که در کشور ما تحلیل کردم خصوصاً آگاه بکنید، این نکته را به افکار عمومی خودتان برسانید که ملتی که از هر سو مورد تجاوز است نمی‌تواند آن خوش‌بینی‌هایی که ابرقدرت‌ها انتظار دارند نسبت به رفتار آن‌ها داشته باشند. البته امروز یادداشتی از دولت امریکا آوردند و در ملاقاتی که سفیر روسیه با من داشت پیامی همراه آورده بود که هر دو دامن خود را پاک و مبری از این تجاوز اعلام کردند و مدعی بودند که هیچ گونه کمکی به متجاوز نکرده‌اند و به هیچ رو در این تجاوز دستشان در کار نیست و موافق بیانی که سفیر روسیه به من داد آن دولت به دولت عراق گفته است که با این حرکت تجاوزی موافق نیست.»

 

بنی‌صدر بیان اینکه «بیان یک چیز است و عمل یک چیز دیگر» تصریح کرد: «ما می‌خواهیم در عمل ببینیم که کمکی به دولت متجاوز عراق نمی‌شود و حالا من در این فرصت به نمایندگان دولت‌ها گفته‌ام و یادآور شده‌ام، پس از حمله موفقیت‌آمیز نیروی هوایی ما به عراق و پس از سقوط متجاوز از ۳۵ فروند هواپیمای میگ عراق، اگر نیروی هوایی عراق به کار آید این بر ما روشن می‌شود که این نیرو را دیگران در اختیار او گذارده‌اند. ما البته می‌دانیم که ملت عراق در صورتی که این تجاوز صدام حسین ناکام شود خود را از شر این رژیم آزاد خواهند کرد، بنابراین از نظر ما نه تنها مقابله با این تجاوز دفاع مقدس از آرمان‌های انقلابی و میهنمان است بلکه همچنین کمکی است برای رهایی مردم عراق از بد‌ترین رژیم‌هایی که آن کشور در تاریخ خود دیده است.»

 

رییس‌جمهوری در پاسخ به سوال خبرنگاری که پرسید «چه شد که میگ‌های عراق توانستند از رادارهای ایرانی بگذرند و به پایتخت برسند»، گفت: «اول آنکه هواپیما‌ها می‌توانند بگذرند ولو رادار‌ها نشان بدهد. چنانکه امروز موج اول حمله هوایی ما متجاوز از ۱۴۰ هواپیما در آن شرکت کرد و از مرز‌ها گذشت و پایگاه‌های عراق را در هم کوبیدند و به سلامت هم برگشتند. بنابراین وجود رادار مانع عبور نمی‌شود. آن چیزی که در این مساله مهم است این است که ما چگونه عمل کردیم که این حمله ناکام شد. علت ناکامی حمله این بود که ما از ۱/۵ ماه پیش در این مورد اطلاع داشتیم و بنابراین برای پذیرایی آنان آمادگی کامل داشتیم و برعکس آنچه فکر می‌کردند اصلاً غافلگیر نشدیم و در جنگ دریایی هم می‌خواستند غافلگیر کنند که آن‌ها غافل شدند و چهار ناوچه آن‌ها از بین رفت و به همین دلایل اگر دیشب فرماندهان نظامی قیافه‌های بسیار باز و راضی داشتند از عدم موفقیت این هجوم بود.»

 

منابع:

 

آرشیو روزنامه‌های اطلاعات و میزان، اول مهرماه ۱۳۵۹